We kunnen heel veel samen oplossen

maandag, 1 juni 2015

Een samenleving met meer eigen verantwoordelijkheid

Reportage door Olga van de Ven
De verzorgingsstaat verandert in een participatiesamenleving. De overheid treedt terug, de burger moet meer voor zichzelf zorgen en zijn omgeving. En dat betekent meer mantelzorg. Gemeente Rotterdam is een samenwerking aangegaan met Wmo Radar om de inzet van mantelzorgers in het centrum van hun stad te verhogen.

 

Mijn moeder weet precies wat ze wil

Het is vijf voor half twee ‘s middags wanneer Lucia (44 jaar) buiten in het zonnetje staat te wachten voor de woning van haar moeder in het centrum van Rotterdam. ‘Ze moest even naar de apotheek om haar recept op te halen, maar ik heb haar vanochtend nog opgebeld om te zeggen dat ze echt om half twee thuis moest zijn’, zegt Lucia met een grote glimlach.

Aha kijk daar is ze
In de verte zien we mevrouw Latchmansing (72 jaar) op ons aflopen. Ze heeft ons ook gezien en zwaait vrolijk. ‘Het lopen gaat niet zo snel meer hoor. Ze heeft heel veel last van haar rug, maar ze is te eigenwijs voor een rollator. Mijn moeder weet precies wat ze wil’, zegt Lucia terwijl ze haar moeder tegemoet loopt en een arm geeft als ondersteuning.

Eenmaal binnen in huize Latchmansing worden de boodschappen die Lucia heeft meegenomen uitgestald op de tafel in de woonkamer. Fruit en een restje van gisteravond. ‘Dit was nog over, als ik teveel kook neem ik altijd iets mee’, aldus Lucia. Ik krijg een rondleiding door het huis. In de gang hangen kleren te drogen aan een kledingrek. Het bed van mevrouw Latchmansing is verschoond en netjes opgemaakt. In de keuken staat een pan op met water voor de thee.

Het ziet er naar uit dat het huishouden op orde is
En dat kan mevrouw Latchmansing beamen. ‘Ik ben heel blij met de hulp van mijn dochter’, vertelt ze me terwijl ze een boterham met kaas van Lucia krijgt toegeschoven. ‘Ze kookt voor me, doet de was, stofzuigt als dat nodig is en helpt me met mijn administratie.’ ‘De laatste tijd doe ik vooral de administratie, omdat ik last heb van mijn armen’, vertelt Lucia. ‘Maar gelukkig komen we uit een groot gezin van zeven kinderen. Niet iedereen woont in Nederland, maar als ik niet kan schoonmaken, is er altijd wel iemand die het van me kan overnemen. Eén van mijn zussen woont hier om de hoek, zo wisselen we elkaar en beetje af.’ Al met al lijkt het erop dat mevrouw Latchmansing het goed voor mekaar heeft met haar kinderen om haar heen.

 

Wmo Radar

Lucia en haar moeder zijn een goed voorbeeld van wat de gemeentes in Nederland meer willen zien. Meer zorg aan familie, vrienden, kennissen of buren. Meer mantelzorg dus. Zo ook gemeente Rotterdam. Hun wens, extra inzet van mantelzorgers in het centrum van deze stad, hebben ze uitbesteed aan Wmo Radar. Wmo Radar is een jonge, snelgroeiende stichting die oplossingen biedt voor sociale vraagstukken.

‘Vanwege de bezuinigingen moeten de gemeentes de zorg anders inrichten en moet er meer beroep worden gedaan op mensen uit de eigen omgeving’, vertelt Han Paulides, directeur van Wmo Radar. ‘Die visie past bij onze ambitie een samenleving te creëren die voor elkaar zorgt en zo min mogelijk afhankelijk is van een overheid, professionals of loketten. Bij Wmo Radar gaan we uit van de kracht van de mens. We kunnen heel veel samen oplossen.’

 

Aanpak samen met huisartsen

Om de vraag van gemeente Rotterdam te realiseren heeft Wmo Radar samen met huisartsen een plan ontwikkeld om kwetsbare ouderen in Rotterdam centrum in kaart te brengen. Professionals bezochten zo’n 354 wijkbewoners van 70 plus en spraken met hen over hun gezondheid en sociale netwerk. Voor bewoners die behoefte hadden aan ondersteuning werden oplossingen gezocht. ‘Een enorme investering met een enorme waarde’, aldus Han Paulides. ‘Doordat we nu een goed beeld hebben van de problemen van ouderen kunnen we gericht aan oplossingen werken.’ Van de 354 wijkbewoners van 70 plus die zijn bezocht, worden er op dit moment 68 ondersteund door Wmo Radar. Daarvan krijgen er 18 intensieve ondersteuning.

 

‘We kunnen heel veel samen oplossen’

 

Mantelzorgers versus netwerkcoaches

Een mantelzorger is natuurlijk een ideaal uitgangspunt, maar naast het feit dat niet iedereen van 70 plus over een mantelzorger beschikt, raakt de mantelzorger ook steeds vaker overbelast. Om beide redenen worden steeds vaker vrijwilligers ingezet; netwerkcoaches. Zo ook bij Wmo Radar. Netwerkcoaches, de naam zegt het al, werken aan het versterken van het netwerk van oudere wijkbewoners. Met als doel het verbeteren van de zelfredzaamheid en kwaliteit van het leven.

‘Wij hebben een dienst opgebouwd bestaande uit zo’n 50 vrijwilligers die door ons zijn opgeleid om hulp te bieden bij het huishouden’, vertelt Han Paulides. ‘Maar ook thema’s als eenzaamheid, waar veel ouderen onder lijden, worden behandeld.’ Op deze manier biedt Wmo Radar zorg aan ouderen zonder direct genoodzaakt te zijn een professional in te schakelen. Volgens hen is veel haalbaar door een gezelschapsbezoekje of het doen van een boodschap. Daarnaast worden er verschillende activiteiten georganiseerd door Wmo Radar. Zo hebben ze een wijkrestaurant waar elke dinsdag- en vrijdagavond door vrijwilligers wordt gekookt. Elke dinsdagavond om half zeven kan iedereen aanschuiven voor een bord Hollandse pot en elke vrijdag wordt er Oosters gekookt.

Het idee achter deze activiteiten is dat ouderen gestimuleerd worden zo nu en dan iets buitenshuis te doen om nieuwe mensen te leren kennen. ‘Een mantelzorger of netwerkcoach is natuurlijk al fantastisch, maar als we het netwerk op deze manier nog verder kunnen uitbreiden werpt dat z’n vruchten af’, aldus Han Paulides. ‘Contact doet de mens goed en door ontmoetingen met andere mensen gaan ze het leven weer leuker vinden.’

 

Mantelzorgers en vrijwilligers zijn hard nodig

Lucia is inmiddels ook opgeleid tot netwerkcoach door Wmo Radar. Naast de zorg voor haar moeder heeft ze een tijdje terug ook de zorg gedragen voor een andere vrouw. ‘Ik vind het prettig om ouderen te helpen’, vertelt ze. ‘Niet iedereen heeft een mantelzorger en ik zie bij m’n moeder hoe goed het haar doet dat ik er voor haar ben. Mantelzorgers en vrijwilligers zijn hard nodig voor de samenleving.’

Ecogram
Aan een netwerkcoach is het allereerst de taak te inventariseren hoe het met een oudere gesteld is. Tijdens het eerste bezoek worden dan ook concrete vragen gesteld als: hoe gaat het lichamelijk, lukt het nog om zelf te koken en boodschappen te doen? Door deze vragen te stellen krijgt een netwerkcoach een idee of er wel of geen behoefte aan hulp is. Bij het tweede bezoek wordt een ecogram gemaakt; een schematische tekening van iemands netwerk. ‘Wie staan er om u heen en waar staat u zelf?’, zijn goeie vragen om een accuraat beeld te krijgen van de situatie. Wanneer blijkt dat iemand amper over een sociaal netwerk beschikt, wordt er samen met een netwerkcoach gekeken hoe het netwerk kan worden uitgebreid.

Ze willen hun ei kwijt
‘Als netwerkcoach zie ik dat ouderen behoefte hebben aan een gesprek’, aldus Lucia. ‘Ze willen hun ei kwijt. Ze hebben geen behoefte aan iemand die zegt hoe het moet. Als netwerkcoach moet je de ruimte geven om de ouderen zelf te laten aangeven wat ze nodig hebben. En dat is voor iedereen anders, dat is heel persoonlijk. De vrouw die ik verzorgde was van Turkse afkomst en had vooral behoefte aan gezelschap, niet zozeer aan huishoudelijke hulp. Het was door haar taalbarrière heel lastig om in contact te komen met anderen mensen.’

 

De focus op wat wel kan

Naast de huishoudelijke- en sociale hulp vindt Wmo Radar het ook heel erg belangrijk dat netwerkcoaches de focus leggen op wat iemand van 70 plus nog wel kan. ‘In Nederland kijken we alleen naar wat mensen niet kunnen’, aldus Han Paulides. ‘Ouderen krijgen energie als je een ander type gesprek met ze voert. Wij vragen ook wat ze nog wel kunnen. In het begin word je dan vaak met grote, verbaasde ogen aangekeken, want dat soort vragen zijn ze niet gewend. Maar als we dan even samen gaan zitten voor die vraag, blijkt dat ze veel meer kunnen dan ze zelf denken. Dat geeft ze kracht waardoor ze langer zelfredzaam zijn.

 

’We zijn doorgeschoten in de individualisering’

 

Nieuw tijdsgewricht

Terug naar de jaren zestig dus. In die tijd was het in Nederland vanzelfsprekend dat de directe omgeving werd belast met de zorg van nabije contacten. Door de nadruk die momenteel wordt gelegd op het belang van de mantelzorg, ziet het ernaar uit dat we die vanzelfsprekendheid ons weer eigen moeten maken. We zitten in een ander tijdsgewricht. Het team van Wmo Radar kan dat beamen. ‘We zijn doorgeschoten in de individualisering, dat is één ding dat zeker is. De verzorgingsstaat heeft heel veel verantwoordelijkheid weggehaald bij gezinnen, maar er zit nog heel veel kracht in de samenleving die van betekenis kan zijn. Door een economische crisis wordt een samenleving op scherp gezet. Het is een prikkel om de visie bij te stellen, je af te vragen wie nou eigenlijk verantwoordelijk is voor wat’, aldus Han Paulides.

 

Er zit nog heel veel kracht in de samenleving

Dat blijkt wel uit de goeie reacties die Wmo Radar terug krijgt van de 70 plussers. ‘Ik ben doof aan één kant, maar met de hulp van mijn dochter kan ik nog prima op mezelf wonen en door de uitjes die zo nu en dan worden georganiseerd door Wmo Radar ben ik minder eenzaam’, aldus mevrouw Latchmansing. Ze kijkt trots naar haar dochter. ‘Een verzorgingstehuis, ik moet er niet aan denken. Ik zou er ongelukkig worden. Ik wil zelf mijn dag kunnen indelen nu ik daar nog vitaal genoeg voor ben. Ik bepaal zelf wel hoe laat ik eet.’

Delen

meer artikelen

Project Startbaan helpt Rotterdamse jongeren weer op weg Project Startbaan Jong 010 Overschie juni FEEST: Opening PrachtHuis Jongeren in Huis van de Wijk leren al doende de taal Hoe krijg je meer Powerrrr in Tussendijken? Financiële ondersteuning opent bijzondere deuren Welzijnswerk is geven en ook ontvangen Liefde uitdragen voor je kind hoe doe je dat? Hoe Rosario zijn leven verlicht Het is een rare tijd Radar TV - uitzendingen Dat is óók Afrika Interview met Marijke de Vries over eenzaamheidsaanpak Dementie vangen met levensverhalen Hoogkwartierbewoonster aan het woord Kwartaalrapportage 1: verbinden moet Hoe zou je het vinden om je netwerk uit te breiden? Gedicht over seksueel grensoverschrijdend gedrag Van eigen kracht naar eigenaarschap De route van het ontmoeten Vrijwilligerswerk levert mij eigenwaarde op Moeder en zoon dialogen Valentijn is er voor iedereen Een mooie opstap naar werk Jo-Enna haar kijk op Vreedzaam SROI...regels van de overheid zeker!? Hoe sterker ouderen zijn hoe beter Vrijwilligers werven vrijwilligers Voetbaltournooi op Daan Blij veldje Met Omroep Max door Overschie